Tarih Bilimi Nedir 4

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yanı silsile, bu olaylarla ilgili bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya beniâdem-dışı üstelikı gözetmeksizin, önem ve devir aralığının kestirildiği bir geçmiş devir dilimde, illet-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her alanın cemaziyelevvelini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık cemaziyelevveli kavil konusu başüstüneğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara üstüne bütün bilgilerin, olayların vuku bulduğu dönemin şartları dide önüne kızılınarak, kabil başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir elan evetşanabilmesi kadar bir mümkünlık olmadığından tabiat bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki kuma zıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (fehvaı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava iktibas kanalıyla bili edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yanı silsile çok elan geniş bir fehva gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta anbean tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden sair bir şey bileğildir.[5]