Tarih Bilimi Nedir 11

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin kanatı teselsül, bu olaylarla müteallik bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya âdem evladı-dışı başkalıkı gözetmeksizin, mevki ve vakit aralığının kestirildiği bir geçmiş vakit dilimde, illet-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, rastgele bir fen kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzlükın esbakini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık esbaki söz konusu evetğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilişkin bütün bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları göz önüne düzenınarak, olabilir evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir daha evetşanabilmesi kabilinden bir mümkünlık olmadığından huy bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek zıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava alma aracılığıyla vukuf edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının kanatı teselsül çok daha geniş bir mana içeriğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca giderek huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey bileğildir.[5]