Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 10

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen yaratma şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilişik eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilişkin ve Türk’e özgü manaında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve mukannen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle tasarlan ve zamanla anonimlehandan bir nazım biçimidir. Koşukler anne kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki kuartetklere (üçlük veya ikilik de kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise yaratma dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra gene edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Koşuknün mukannen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir yaratma şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en kabartılı özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece adetsı bakımından bir sınırlama imkânsız.

Koşuklerin kebir çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Koşukler bu şekilde yaratmaın orospuı olurlar ve yaratmaın her kesimine seslenme fail sanatkârlar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir musiki türüdür. Koşukler çoğu nöbet, bir doğa hikâyeı evet da bir kahramanlık kontrasında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, arz adlarının, hatta mevzuların dahi değişmiş olduğu görüldüğü sinein, nerede doğduklarını saptamak tabütüvanleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere gereğince usulsüz ve usullü koşukler olarak iki başkalık yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı sineine düzlük uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise ekseri temaşa havaları arz alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da kırıntı çekicilik adı verilmektedir.

Türklerde davranışlenen konulara gereğince de sınıflama yaratıcı yazarlar vardır. Konularına gereğince koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Natür koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve askeriye koşukleri
Tören koşukleri
İş koşukleri
Katlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Sahne koşukleri
Huy ve hayvan koşukleri
Zeybek ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve dokunaklıklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri